کتاب در ستایش دانایی(ویراست دوم) اثر محمدرضا خوش بین خوش نظر

شاید امروزه اندیشه‌های گالیله برای ما عادی باشد، ولی باید توجه کرد
که در آن زمان نظام کائنات ارسطویی از طرف عموم پذیرفته شده بود و از همین رو بود
که او به دادگاه تفتیش عقاید فرا خوانده شد. اصل تفتیش عقاید در واقع اصلی بود که
در سال 1233 میلادی توسط پاپ گرگوار نهم بنا نهاده شد و کم‌کم شکلی پلیسی به خود
گرفت. اگر متهم به جرم خود اعتراف می‌کرد و توبه می‌کرد در مجازاتش تخفیف قائل می‌شدند،
ولی اگر زیر بار نمی‌رفت زنده‌زنده در آتش سوزانده می‌شد که جوردانو برونو
متفکر ایتالیاییِ هم‌عصرِ گالیله نمونه‌ای مشهور در تاریخ است که در سال 1598
میلادی در آتش افکنده شد.

به
کرّات در کتاب‌های تاریخی و علمی درباره‌ی محاکمه‌ی گالیله در دادگاه تفتیش عقاید
خوانده‌ایم، و شنیده‌ایم که او به جرم آن‌چه که امروز از بدیهیات علمی شمرده می‌شود،
محاکمه شده است. اما بعید است هیچ‌کدام از متن کامل سخنان گالیلئو گالیله در
دادگاه تفتیش عقاید باخبر باشیم و صرفاً شنیده‌ایم که او در آن دادگاه از باورهای
درست خود برائت جست. اخیراً در واخوانی یک کتاب قدیمی، به این متن دست یافتم و به
دلیل اهمیت آن، به‌خصوص از جنبه‌ی تاریخی، به جا دانستم آن را در این‌جا بیاورم.

این
گفته‌ها در سال 1633 و حدود 35 سال پس از سوزانده شدن برونو بیان شده است و
مورخان معتقدند اطلاع گالیله از سرنوشت او در بیان این سخنان بی‌تأثیر نبوده است.