دیباچه
بخش اول: کلیات
تعریف علم کلام
موضوع علم کلام
وجه تسمیة علم کلام
تاریخچة علم کلام
بخش دوم: پیدایش فرقه ها در اسلام
فصل اول: سرآغاز تفرقه در اسلام
فصل دوم: حدیث تفرقه
بخش سوم: معتزله
فصل اول: سرآغاز
زندگی حسن بصری و پیدایش معتزله
وجه تسمیة معتزله
1- روایت نوبختی
2- روایت ملطی
3- روایت ابی درید
4- روایت ابن قتیبه
5- روایت مسعودی
6- روایت ابوالقاسم بلخی
القاب و عناوین معتزله
فصل دوم: طبقات معتزله و بزرگان آن
بزرگان معتزله
الف) شاخة بصره
1- واصل بن عطا (80 ـ131 هجری قمری/ 699ـ749 میلادی)
2- عمرو بن عبید بن باب
3- ابوالهذیل محمد بن الهذیل العلاف
4- ابواسحاق، ابراهیم بن یسار النظام
5- ابوعثمان، عمر بن بحر بن محبوب الجاحظ
6- ابویعقوب، یوسف بن عبدالله بن اسحاق الشحام
7- ابوعلی، عمر بن قائد الأسواری
8- هشام بن عمر الشیبانی الفوطی
9- ابوعمر بن عباد السلمی
10- ابوعلی بن عبدالوهاب بن سالم الجبائی
11- ابوهاشم، عبدالسلام بن محمد الجبائی
12- عباد بن سلیمان عَمری
ب) شاخة بغداد
1- ابوسهل، بشربن المعتمر
2- ابوموسی، عیسی بن صبیح المردار
3- ثمامة بن الأشرس نمیری
4- احمد بن دؤاد
5- جعفر بن مبشر الثقفی
6- جعفر بن حرب همدانی
7- محمد بن عبدالله اسکافی
8- ابوالحسین، عبدالرحیم بن محمد بن عثمان الخیاط
9- عبدالله بن احمد بن محمود بلخی الکعبی
بخش چهارم: بنیادهای فکری یا اصول کلامی معتزلیان
فصل اول: عقاید مورد اتفاق معتزلیان
اجمالی از عقاید مورد اتفاق معتزلیان
فصل دوم: اصول پنجگانه یا مبانی کلامی معتزلیان
اصل اول: توحید
1- عینیت ذات و صفات
2- تأویل صفات خبری
3- نفی رؤیت خداوند در قیامت
4- کلام خدا و مخلوق بودن آن
اصل دوم: عدل
غایتمندی افعال خداوند یا نظریة صلاح و اصلح
حسن و قبح عقلی
اصل سوم: وَعْد و وَعید
الف) استحقاق مکلفان
ب) اعواض
اصل چهارم: مَنزَلة بین المنزلتین
اصل پنجم: امر به معروف و نهی از منکر
بخش پنجم: اشاعره و مکتب کلامی آنان
فصل اول: علل افول معتزله و شکل گیری مکتب اشعری
فصل دوم: احوال، آثار و افکار اشعری
سیری گذرا در زندگانی ابوالحسن اشعری
آثار و تألیفات
تحول فکری اشعری
1- روایت ابن ندیم
2- روایات ابن عساکر
3- مناظرات
اول: مناظره دربارة اصلح
دوم: مناظره دربارة نامهای خداوند
فصل سوم: بنیادهای فکری اشعری
توحید خداوند
الف) وجود خدا
ب) صفات خدا
ج) اجمالی دربارة کلام خداوند
د) رؤیت خداوند
ﻫ) نظریة کسب و خلق افعال
فصل چهارم: اشعریان پس از اشعری
فصل پنجم: بزرگان اشعری
مرحلة اول: پیدایش و شکل گیری
1- قاضی ابوبکر باقلانی
2- عبدالقاهر بغدادی (متوفی در 429 هجری)
3- ابوالمعالی جوینی (419ـ 478 هجری)
روش شناسی اشاعره در مرحلة شکل گیری
مرحله دوم: تکامل عقیده
امام محمد غزالی
مرحله سوم: فلسفی شدن مکتب
1- امام فخر رازی
2- قاضی عضدالدین ایجی
مرحلة چهارم: تقلید و پس روی
منابع
نمایه
فهرست آیات